AB ve Türkiye’nin Güvenlik Politikalarında Derinleşen Perspektifler

AB’nin Yeni Savunma ve Güvenlik Mimarisinde Türkiye’nin Yeri

Haftalık Kathimerini gazetesinde ön plana çıkan haber, Avrupa Birliği’nin yeni savunma ve güvenlik yapısında Türkiye’nin artan rolüne dikkat çekiyor. Haberde, Avrupa Birliği’nin ilk kez SAFE (Savunma ve Güvenlik Fonu) tüzüğünü genişleterek, aday ülkeler ve üçüncü ülkeler için açtığı kapı vurgulanıyor. Bu gelişmelerin, hem bölgesel hem de uluslararası güvenlik dinamiklerini nasıl etkilediği detaylı şekilde ele alınıyor.

Kararın Gerekçeleri ve Bölgesel Dinamikler

Habere göre, AB’nin bu adımını atmaktaki temel nedenleri şöyle sıralanıyor:

• NATO’daki Türkiye’nin kritik önemi: Türkiye, NATO’nun ikinci büyük ordusu olarak, ABD’nin küresel istikrarsızlıklar karşısında Avrupa güvenliği açısından önemli bir denge unsuru olarak öne çıkıyor.
• Ukrayna’daki barış misyonları: Taraflar uzlaştığında, Türkiye’nin bu bölgede barış ve istikrar sağlama konusunda aktif rol üstlenebileceği öngörülüyor.
• Güçlü savunma sanayisi ve ortak silahlanma: AB üyesi ülkelerin toplamda 650 milyar euroya ulaşan savunma bütçesi ve SAFE’nin öngördüğü 150 milyar euro kredi imkanlarıyla, ortak silah alımlarını ve savunma projelerini geliştirebileceği belirtiliyor.

Rum Yönetiminin ve Yunanistan’ın Tepkileri

Haberde, Rum yönetiminin ve Yunanistan’ın başlangıçta, “Türkiye’nin AB’nin yeni savunma yapısına katılmasının ve SAFE tüzüğü kapsamında silah satımına izin verilmesinin mümkün olmadığı” yönünde sert açıklamalar yaptığı anlatılıyor. Ancak, Avrupa’daki diğer önemli ülkelerin tutumu değişiyor:

• Almanya, İtalya ve Polonya: Bu ülkeler, Türkiye’nin rekabetçi fiyatlarla silah programları sunabilmesi nedeniyle, Ankara’nın AB pazarındaki stratejik önemine vurgu yapıyorlar.
• Berlin’in kırmızı çizgisi: Almanya, 10 Nisan’daki Daimi Temsilciler Komitesi’nde, “Türkiye’nin dışlanmasının kırmızı çizgi” olduğunu açıkça belirtiyor.

Mevzuat ve Hukuki Çerçeve

Haberde, AB’nin koronavirüs pandemisi sırasında yaptığı yasal değişikliklerin, SAFE tüzüğünün oyçokluğuyla kabul edilmesine olanak sağladığı vurgulanıyor. Ayrıca, Rum yönetiminin, Yunanistan ve diğer üyelerin desteğiyle, Türkiye’nin katılımını sınırlandırmak yerine, menzilini daraltmaya çalıştığı belirtiliyor. SAFE tüzüğü kapsamında, Türkiye’nin katılımının, sadece %35’lik silah satış sözleşmeleriyle sınırlı tutulabildiği ve bunun da ikili anlaşmalarla sağlandığı ifade ediliyor. Bu anlaşmaların, AB İşleyiş Anlaşması’nın 212. maddesi uyarınca üye ülkelerin oybirliğiyle onaylanması gerektiği hatırlatılıyor.

Türkiye’nin ve Kıbrıs’ın Durumu

Haberde, Türkiye’nin katılım koşulları ve olası engelleriyle ilgili detaylar da yer alıyor. Rum yönetimi, Kıbrıs sorunu ve egemenlik haklarına vurgu yaparak, “Kıbrıs’ın egemenliğine ve toprak bütünlüğüne tam saygı gösterilmeden, Türkiye’nin Avrupa savunma planlarına katılmasına izin verilmemesi gerektiği” görüşünü dile getiriyor. Ayrıca, Kıbrıs Cumhuriyeti’nin, AB üyeleriyle mektupla yaptığı iletişimde, “Belirlenmiş kesin, somut ve net şartlar yerine getirilmeden, Türkiye’nin Avrupa savunma ve güvenlik planlarına katılımına izin verilmemesi gerektiği” belirtiliyor.