ABD’nin Rusya’ya Yönelik Yeni Yaptırımları ve Etkileri

ABD’nin Yeni Yaptırımları

ABD yönetimi, Rusya’nın önde gelen petrol üreticileri olan Gazprom Neft ve Surgutneftegas şirketlerini, 180’den fazla gemiyi, birçok petrol tüccarını, petrol sahası hizmet sağlayıcılarını ve enerji yetkililerini yaptırım listesine eklemiştir. Bu iki şirket, Rusya’nın toplam petrol ihracatında yaklaşık %20’lik bir paya sahiptir. Yeni yaptırımların, Uluslararası Enerji Ajansı’nın 2023 yılı için günde neredeyse 1 milyon varil düzeyinde öngörülen arz fazlasını azaltabileceği belirtilmektedir.

Yaptırımların Etkisi

Surgutneftegas ve Gazprom Neft’e yönelik bu yaptırımlar, ABD’nin ya da herhangi bir Batılı gücün attığı en doğrudan ve agresif adımlar arasında yer almaktadır. 2024 yılı itibarıyla bu iki şirket, deniz yoluyla günde yaklaşık 970 bin varil petrol sevk etmeyi planlamaktadır. Bu nedenle, bu şirketlerin hedef alınması, hem Hindistan’daki petrol rafinerileri hem de Çin’deki devlet işletmeleri için ciddi endişelere yol açmaktadır. Yaptırımların, bu iki şirketin sevkiyatlarının tamamen durdurulacağı anlamına gelmediği öngörülse de, diğer açıklanan önlemlerle birlikte, bu sevkiyatların aksamalarının göz ardı edilemeyeceği anlaşılmaktadır.

Tanker Yaptırımları

ABD, 160’tan fazla petrol tankerine yaptırım uygulayacağını duyurmuştur. Bu durum, ABD, İngiltere ve Avrupa Birliği tarafından hedef alınan gemilerin sayısını iki katına çıkarmaktadır. Rusya’ya uygulanan petrol yaptırımları arasında en sert olanları ABD tarafından gerçekleştirilmiştir. Cuma gününden önce, ABD’nin Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi (OFAC), Ekim 2023’ten bu yana Rus petrolü taşıyan 39 tanker tespit etmiştir. Bloomberg’in derlediği gemi takip verilerine göre, bu tankerlerin 33’ü, listelendiği tarihten bu yana kargo taşıma işini gerçekleştirememiştir. Bu, Birleşik Krallık veya Avrupa Birliği tarafından uygulanan benzer tedbirlerin elde ettiğinden daha yüksek bir aksama oranıdır.

Şeffaf Tüccarlar ve Yaptırım Uygulamaları

OFAC, “çoğunlukla yüksek riskli bölgelerde kayıtlı olan, belirsiz kurumsal yapılarla ilişkisi olan ve ticari faaliyetlerini gizleyen” Rusya petrolünü taşımak ve satmak isteyen “şeffaf tüccarları” da hedef almıştır. Bu şirketlerin çoğu, Rusya’nın 2022’de Ukrayna’yı işgal etmesinin ardından kurulmuş olup, ilk girenlerin birçoğu ortadan kaybolmuşken yerlerine benzer personellere sahip yeni kuruluşlar gelmiştir. Atılan son adımların kısa vadede bir aksama yaratması beklenirken, birçok şirketin farklı isimler altında yeniden ortaya çıkma olasılığı da göz önünde bulundurulmaktadır.

Sigorta Yaptırımları

Petrol tankerleri için Rusya’nın en büyük koruma ve tazminat sigortası sağlayıcıları olan Ingosstrakh Insurance Company ve Alfastrakhovanie Group‘a uygulanan yaptırımların, akışlar üzerinde önemli bir etkisi olmayabilir. Ancak, bu iki şirketin sigorta tedarikinin yasaklanması, Rusya’nın kendi filosu da dahil olmak üzere bazı tankerleri -en azından geçici olarak- ana akım sigorta pazarlarının dışına itebilir. Bu durum, Rus petrolü taşıyan eskiyen gemilerin neden olduğu endişeleri artırarak, suları riske atılan ülkelerin bu konudaki kaygılarını tetikleyebilir. Özellikle Hindistan, Ingosstrakh kapsamındaki teslimatların önemli bir alıcısı olduğundan, Hindistan ile petrol alıcıları ve düzenleyicilerinin tepkisi büyük bir soru işareti oluşturmaktadır.

Petrol Hizmetleri Üzerindeki Yaptırımlar

Yaptırımlar, ABD merkezli petrol hizmet şirketlerinin Rusya’daki faaliyetlerini 27 Şubat’a kadar durdurmasını da zorunlu kılmaktadır. Çeyreklik raporlara göre, ABD merkezli en az iki küresel sağlayıcı, Kremlin’in Ukrayna’yı işgalinden sonra bile ülkede çalışmalarına devam etmiştir. Daha önce yabancı yatırımcıların sahip olduğu şirketler, yerli sağlayıcılar vasıtasıyla Rusya’daki petrol hizmetlerinin büyük bir kısmını üstlenmiştir. Bu nedenle, daha geniş kısıtlamaların Rusya’nın ham petrol pompalama kabiliyeti üzerinde hemen bir etki yaratması pek mümkün görünmemektedir. Küresel petrol hizmeti sağlayıcılarının eski yan kuruluşları, Rusya’nın sondaj oranlarını sürdürebilecek ekipman, personel ve bilgi birikimine sahiptir. Oslo merkezli araştırma firması Rystad Energy’nin bir yıl önceki tahminine göre, Rus petrol sondaj pazarının yalnızca %15’i yabancı teknolojilere bağımlıdır.

Yaptırımların Gelecek Etkileri

Rus petrol ticaretinin büyük bir kısmı, halihazırda Batılı şirketlerden ve hizmet sağlayıcılardan uzaklaşmış durumdadır. Bu da, şimdiye kadar alınan tedbirlerin etkisini azaltmaktadır. Yaptırımların etkili olabilmesi için, yeni ABD yönetiminin Rus petrolü alıcılarına karşı harekete geçmeye istekli olması gerekecektir. Hindistan’daki rafineriler ve Çin hükümetine ait olan şirketler, yaptırım uygulanan gemilerde taşınan kargoları kabul etme konusunda şimdiden isteksizlik göstermektedir. Ancak kara listeye alınan gemiler, mevcut gölge filonun yalnızca küçük bir bölümünü oluşturmaktadır ve bu durum, onlar için maliyet açısından çok etkili olmamıştır. ABD’nin son yaptırımları, bu tabloyu değiştirecek ve filonun daha büyük bir kısmını etkileyecektir.