Asım Dedezade: Rumların niyeti net, biz hâlâ uyanmadık!

Pelin Yükselay Güney Kıbrıs’ın Simon Aykut’u tutuklamasının tesadüf olmadığını, sürecin 2005’te başladığını ve Rum tarafının uluslararası hukuku kendi lehine kullanmakta kararlı olduğunu aktaran Dedezade, bu konuyu Gündem Kıbrıs Web TV’de Genel Yayın Yönetmeni Çiğdem Aydın’ın sorularını yanıtlayarak paylaştı. Dedezade, Rumların yıllardır bu yönde ilerlediğini ve kendilerinin hâlâ seyirci kaldıklarını söyledi; Güney Kıbrıs’ın tutuklamalarının tüm halkı ilgilendirdiğini vurguladı. Romalı tarafın Taşınmaz Mal Komisyonu’nu (TMK) tanımadığını, 2008’de kurulup geçen yıl çözüme kavuşturma arayışına girdiklerini belirtti. Bunun üzerine kendilerinin de hukuken tanınmama durumuyla karşı karşıya kaldıklarını, bütün bu gelişmelerin ardından onların kendi yolunda ilerlemeye devam edeceğini ifade etti.

“Dava açmamak hata; CTP bile artık tavır değiştiriyor” diyen Dedezade, geçmişte Cumhuriyetçi Türk Partisi’nin (CTP) Rumlara dava açma fikrine sıcak bakmadığını hatırlattı. Ancak son dönemde, CTP Genel Başkanı Tufan Erhürman’ın artık dava konusuna yakın bir duruş sergilediğini söyledi. Erhürman’ın 2005-2006 dönemlerinde bu yönde devlet politikası olmadığını belirtmesine rağmen bugün masada farklı bir tutum gördüklerini vurguladı. Dedezade, CTP’nin bugün gayrı menkul ve toprak konularında masaya oturmasının, AİHM kararlarının lehlerine aldığı yönü tanımadıkları anlamına geldiğini savundu.

“Masaya mı dönülecek, yoksa dişe diş miyle mi hareket edilecek?” sorusunu gündeme getiren Dedezade, tüm Kıbrıs Türklerinin Rum mallarıyla olan bağlantısını hatırlattı ve karar verilmesi gerektiğini belirtti. Eski Cumhurbaşkanı Mustafa Akıncı’nın “dişe diş göze göz siyaseti yanlış” sözünü işaret ederek, Simon Aykut ve diğerleri için atılacak adımların netleşmesi gerektiğini söyledi. Rumların niyetinin açık olduğunu ifade eden Dedezade, ‘Bir adım daha atılırsa verilecek olan yanıtın da o yönde olması gerektiğini’ belirtti. Simon Aykut’un Güney Kıbrıs’ta bir yıldır tutuklu kalmasıyla ilgili olarak, ülkelerin bu tür süreçlerde rehine politikalarına dönüşüm ihtimaline dikkat çekti; beş kişinin iade edilmesi durumunda takas-like bir yaklaşımı da düşünmesi gerektiğini önerdi.

Güçlü bir karşılık verilmesi gerektiğini savunan Dedezade, Rumların elindeki ismi listeledi ve haritalarla yaklaşan çatışmaya dair sorular yöneltti. Savcının bu konuları mahkemede sorması gerektiğini belirtti. Simon Aykut’un hastane raporlarıyla bile tutulduğunu ifade eden Dedezade, Rumların bu tutumunun onların için çok önemli olduğunu düşündüğünü vurguladı. Rumlarla işbirliğine dair görüşmelerin esiri olmaktan kaçınılması gerektiğini, masaya oturulurken kendi bağımsız kararlarını korumanın gerektiğini söyledi.

“Rumlar baskı altında iyi düşünebilmiş değildir; 1974’ü kendi elleriyle getirdiklerini görmemiz gerekiyor” diyen Dedezade, 1974’ün bir tekrarı olmaması adına daha dikkatli hareket edilmesi gerektiğini belirtti. Rumların 50 yıl boyunca adanın statükosundan yararlanarak büyüdüğüne vurgu yaparak, Kıbrıs Türk tarafının toplantılardan boynu bükük ayrıldığını ifade etti. Artık değişimin zaman alacağını kabul etmekle birlikte, şartların zorunlu olarak karşılanması gerektiğini de sözlerine ekledi.

Seçim sürecindeki dış müdahale tartışmalarına dair eleştirilerini paylaşan Dedezade, sol yazarların müdahale ihtimali üzerinden kaybetme endişesi taşıdıklarını belirtti. Türkiye’nin KKTC’ye yönelik yatırımlarının hız kazanmasına değinen Dedezade, halkın sandıkta net bir tercih yapacağını söyledi. Türkiye ile kalkınmadan yana mı yoksa belirsizlikten mi yana tercihin yapılacağını sordu. Yakın zamanda Türkiye ile ilişkilerin olumlu yönde ilerlediğini ifade eden Dedezade, Ünal Üstel’in konuları çözmeye odaklandığını ve Türkiye ile el ele bir refah ve kalkınma süreci yürütüldüğünü belirtti.

Erhürman’a da değinen Dedezade, 2018’de Ankara ziyareti sonrası ‘Tünelin ucunda ışık yok’ diyen liderin şimdi halktan gelecek kararı beklediğini ifade etti. 50 yılın ardından Rum tarafının lehine ilerlediğini söyleyen Dedezade, artık bu gidişatın değişmesi gerektiğini vurguladı. Seçim süreci ve gerekli adımlar konusundaki yaklaşımını netleştirdi: Türkiye ile güvenli bir gelecek mi, yoksa belirsizlik içeren bir yoldan mı ilerlemeliyiz?

“Üç yöntem de devreye sokulmalı” ifadesiyle mülkiyet sorununun çözümüne odaklanan Dedezade, iade, takas ve tazminat seçeneklerinin masada yer alması gerektiğini söyledi. Paranın sıkıntı olduğu bir dönemde dahi bu çözümlerin uygulanabilir olduğuna inanıyor. Ayrıca KKTC’nin yakın zamanda tanınmaması olasılığını kabul etmekle birlikte, doğru çizgiden sapmamanın büyük bir öneme sahip olduğunu belirtti. Türkiye’nin de bu süreçte kararlı durduğunu ve KKTC’nin bağımsız hedefinden sapmaması gerektiğini ifade etti.

“Europe’da bizden pahalı ülke kaldı mı?” sorusuyla hayat pahalılığı ve ekonomik yönetimine yönelik eleştirilerini sürdüren Dedezade, asgari ücret konusunda serbest piyasa yaklaşımını savundu. Serbest piyasa ile ücretlerin gerçek değerleri karşılığında belirlenmesi gerektiğini ve aşırı müdahalelerin işsizliği artıracağını belirtti. 17 yaşında liseden çıkan bir gencin 44 bin lira gibi başlangıç ücretleriyle çalışmasının neden olabileceği işsizlik artışını örnekledi. Politika ve uygulamaların ekonomi temelli olması gerektiğini, ancak siyasi tartışmaların bu konuyu gölgelemesini eleştirdi.

Seçim öncesi konuşulması gereken önemli konuları, hükümetlerin adil ve uygulanabilir politikalarla ele alması gerektiğini vurgulayan Dedezade, Asgari ücret artırımlarının hayat pahalılığını tetiklediğini ve bunun gerçekçi bir yaklaşım olmaktan uzak olduğunu ifade etti. Avrupa’da KKTC’nin bugün daha pahalı bir konumda olduğunu söyleyerek, mevcut ekonomik yönetimin eleştirel bir bakışla yeniden ele alınması gerektiğini sözlerine ekledi.