Kudret Özersay: Trump Koridoru Kafkasya’da Dengeleri Değiştirecek

ABD Başkanı Donald Trump’ın arabuluculuğunda Azerbaycan ile Ermenistan arasında imzalanan barış anlaşmasının en dikkat çekici unsuru, Zengezur Koridoru’nun 99 yıllığına ABD tarafından kiralanmasıdır. Bu proje; demiryolu, petrol, doğal gaz ve fiber optik iletim hatlarını kapsayacak şekilde adlandırılacak ve “Uluslararası Barış ve Refah için Trump Rotası” olarak anılacaktır. Koridorun Ermenistan yasalarına göre işletileceği ve yatırımcı olarak ABD’nin bulunacağı ifade edilmektedir.

Kıyaslama olarak Rusya’nın Karadeniz ve Avrasya politikalarına paralel bir tablo kuran Özersay, koridorun bölgedeki nüfuz dengesini değiştirebileceğini, ancak Baltık’taki sabotajlar ve Rusya-Ukrayna savaşı gibi etkenlerin süreci kolaylaştırmayacağını kaydetti. Bu süreçte Azerbaycan-Ermenistan arasındaki karşılıklı bağımlılığın artması, gerilimin düşmesini bekleyen bir yorumu doğuruyor.

Ekonomi ve güvenlik bağlamında, koridorun Ermenistan yasalarına göre işletilmesi ve ABD’nin aracı konumunda olması, Azerbaycan ile Ermenistan arasındaki karşılıklı bağımlılığın güçlenmesini ve gerilim ihtimalinin azalmasını öngördü. Ancak Ermenistan’daki Rus üslerinin varlığı ile iç siyasetteki etkilerin kırılganlık oluşturabileceği de vurgulandı.

Özersay, bu gelişmenin Azerbaycan’ın KKTC konusundaki duruşunu da Türkiye lehine olumlu yönde güçlendirebileceğini belirtti. Kıbrıs konusunda ise ABD’nin kapsamlı bir çözüm yerine ekonomik işbirliği ve karşılıklı bağımlılık temelli formüllere yöneleceğini öngördü. Bu çerçevede, güvenlik ve ticari temelli işbirliklerinin küresel aktörler arasındaki rekabetle birlikte belirleyici olacağını vurguladı.

İlgili açıklama metninden öne çıkan satır şu şekildedir: “İki yıl önce Bakü’de yaptığım konferanslarda Nahçıvan’ı Azerbaycan’a bağlayan Zengezur Koridoru konusunu ele almıştım. Rusya topraklarının bir parçası olan Kaliningrad ile kıyaslama yaparak, uluslararası hukuk ve örneklerden hareketle Azerbaycan’ın bu haklı argümanlarını ortaya koymuştum.”

Bu gelişme, Trump’ın arabuluculuğunun ardından barış sürecinin bir bölümünün Zengezur Koridoru’nun 99 yıllık kiralanmasıyla somutlaşmasına işaret ediyor. Koridorun kısa vadede tamamen hayata geçmesi zorlu görülüyor; Baltık’taki enerji altyapısına yönelik risklerin ve mevcut jeopolitik durumun bu süreci etkilediği belirtiliyor.

Gelecek değerlendirmeleri kapsamında, koridorun ihtiyacını ve etkilerini değerlendirirken şu noktalar öne çıkıyor: Ermenistan’daki Rus üssünün varlığı ve iç siyaset üzerinde yaratabileceği kırılganlıklar; Türkiye ile ilişkilerdeki dışa dönük politika ve Kıbrıs konusundaki dinamikler; bölgesel aktörler arasındaki doğrudan ticari ve ekonomik bağımlılık modellerinin güçlenmesi. Bu süreçte güvenlik ile ticari temelli işbirliklerinin, küresel aktörler arasındaki rekabetle şekilleneceği değerlendiriliyor. Yeni dönemdeki güç dengelerini anlamak için süreci sürekli izlemek ve pozisyon almak kritik olarak görülüyor.