Yargının Akıllı Dönüşümü: Üç Kademeli Sistem ve Dijitalleşme Planı

Yüksek Mahkeme Başkanı Bertan Özerdağ, KIBRIS TV canlı yayınında yargıdaki yoğun iş yükünü hafifletmek için Türkiye ve Güney Kıbrıs’ta uygulanmakta olan modellerden ilham aldıklarını belirtti. Kaza, istinaf ve yüksek mahkeme üçlüsünü öne çıkaran bir yapı ile yargının daha hızlı ve etkili çalışmasını hedeflediklerini ifade etti. Ayrıca mevcut iş bölümünün sekiz yargıç üzerinde yoğunlaşması nedeniyle ortaya çıkabilecek sıkıntılara dikkat çekti ve alternatif bir plan olarak üç kademe içeren bir sistemi önerdi: kaza mahkemeleri, istinaf mahkemesi ve yüksek mahkeme.

Mahkeme binalarındaki güvenlik ve mekân sorunları da gündemde. Girne’deki mevcut mevziin güvenlik endişeleri nedeniyle alternatif bir kullanım olarak Girne Akçiçek Hastanesi binasının mahkeme hizmetlerinde değerlendirilmesi için hükümetle görüşmelerin sürdüğünü aktaran Özerdağ, hastane yeni açıldıktan sonra Akçiçek’in mahkeme kullanımına devredileceğini belirtti. Bu süreçte gerekli altyapı ve güvenlik tedbirlerinin de planlandığını sözlerine ekledi.

Seçim süreçleri ve dijitalleşme konularında da önemli açıklamalarda bulunan Özerdağ, cumhurbaşkanlığı seçimiyle ilgili beklenen adaylık süreçleri ve oy kullanma sistemi üzerine fikirlerini paylaştı. Seçmen sayısının 218 bin 313 olarak belirlendiğini ve hazırlıkların tamamlandığını ifade etti. Mevcut yasa yapısının sosyal medya ve seçim süreci üzerindeki etkilerinin artan bir tartışma konusu olduğuna işaret eden Özerdağ, yeni bir yasal çerçeveye ihtiyaç duyulduğunu savundu. Ayrıca, seçim yasakları ve medya düzenlemelerinin güncellenmesi gerektiğini vurguladı.

“Yasal düzenlemeler güncellenmeli” başlığıyla da dile getirdiği görüşler, Seçim ve Halkoylaması Yasası başta olmak üzere 1976’dan kalan mevzuatın bugünün ihtiyaçlarını karşılamadığını belirtti. Özellikle özel televizyon kanallarında denetim yetkisinin sınırlı olması gibi çelişkilerin giderilmesi için meclisle yakın çalışmayı hedeflediklerini ifade etti.

Özerdağ, yargı sisteminin üç kademe halinde yeniden yapılandırılmasıyla, dava yükünün azalması ve karar süreçlerinin hızlanması ihtimalini vurguladı. “Kaza mahkemeleri, istinaf mahkemesi ve yüksek mahkeme” gibi bir modelin, anayasal engel olmadan yasa ile hayata geçirilebileceğini ve bu değişikliklerin seçim sonrasında gündeme getirileceğini kaydetti. Bu yaklaşımın halk hizmetini iyileştireceğini ve yargının daha verimli işlemeye başlamasını sağlayacağını belirtti.

Oy verme sistemlerinde değişiklik tartışmalarını da ele alan Özerdağ, karma oy verme sisteminin kaldırılması gerektiği konusunda görüş bildirirken, mevcut durumda partilerin politikalarını oy verenlerin tercihi üzerinden belirlediğini ifade etti. “Daha sade bir pusula ile hatalar azaltılabilir; ancak pusulaların büyüklüğü ve karmaşıklığı hatayı artırabilir.” şeklinde görüş belirtti.

Kamu kurumu olarak dijitalleşme yolunda ilerleyen KKTC, 2025 itibarıyla tüm davaları elektronik arşivleme hedefiyle ilerliyor. Aile ve yüksek idare mahkemesi davalarında halihazırda yürütülen elektronik dosyalama çalışmalarının benimsendiğini ve yapay zeka destekli transkripsiyon ile duruşma kayıtlarının otomatik metne dönüştürülmesinin de planlandığını açıkladı. Tüm salonlarda gerekli elektronik ses kayıt cihazları ve ilgili ekipmanların kurulumu için çalışmaların sürdüğü ve bu alanda yasal süreçlerin mecliste onay beklediği belirtildi.

Bina, altyapı ve teknolojik yatırımlarının yargının hızlı ve etkili çalışması için kritik olduğuna işaret eden Özerdağ, bütçe konusundaki zorluklara rağmen gerekli adımların atılacağını ifade etti. Özellikle Girne ve Gazimağusa’daki mevcut sorunlar için yeni mahkeme binaları ve güvenlikli alanlar üzerinde planlama yapıldığını vurguladı.

Son olarak, yargının daha hızlı ve etkili çalışabilmesi için kapasite, bina ve teknolojik altyapı konularındaki sorunların çözülmesi gerektiğini dile getirerek, halkın beklentilerine uygun bir yargı sistemi için bu reformların ivedilikle hayata geçirilmesi gerektiğini sözlerine ekledi.